Het Van den Heuvel orgel in de Nieuwe Kerk, Katwijk aan Zee Up




Nieuwe Kerk, Katwijk aan Zee



Het orgel in Katwijk aan Zee overtuigde de "Societé Académique d'Arts et Lettres" in Parijs zodanig dat zij hun "Médaille d'Argent" aan Jan L. van den Heuvel uitreikten in 1984 voor zijn aandeel in de franse orgelbouw kunst.
De Kerk
De Nieuwe Kerk werd aan het eind van de 19e eeuw gebouwd met een oppervlakte verhouding van 4:5. Het orgel bevindt zich aan de lange zijde van de kerk. De akoestiek heeft slechts een korte galm: ongeveer 1 seconde als de kerk leeg is.

Het Orgel
Montage halHet vorige orgel was het werk van fa. G. van Leeuwen welk was opgesteld in de oude kas van Johann Daniel Nolting uit 1822 die toenertijd was gemaakt voor de Boerenkerk in Nijmegen. In 1887 was dit orgel verkocht aan de Nieuwe Kerk in Katwijk aan Zee. Het orgel van Van Leeuwen was een product uit de veertiger jaren met pneumatische tractuur. Enig oud pijpwerk was hier in verwerkt. Dit instrument voldeed echter niet meer.

In 1979 werd het contract getekend met orgelbouwer J.L. van den Heuvel om een nieuwe orgel te bouwen in de oude kas met gebruikmaking van pijpwerk uit het oude orgel wat geschikt zou zijn. In 1981, na een periode van ontwerp en berekeningen, starte de orgelbouwer met de eigenlijk bouw van het orgel. Eind october 1982 het orgel was, voor zover de ruimte dat toeliet, opgebouwd in de montage hal. Gelijktijdig werd de oude kas zorgvuldig gerestaureerd. In december van dat zelfde jaar werd het orgel opgebouwd in de kerk en op 19 mei 1983 kon het orgel in gebruik worden genomen. Een dag later bespeelde Daniël Roth het orgel voor de eerste keer voor publiek.

Barker Grand-OrgueHet Van den Heuvel orgel is bijna geheel nieuw: uiteindelijk werden slechts vier registers uit het oude orgel overgenomen. Dit zijn de eerste vier registers van het Echo, het betreft pijpwerk van Nolting uit 1822.

Het orgel heeft vier manualen met 56 toetsen en een pedaal met 30 toetsen. Het Positif heeft 18 stemmen, het Grand-Orgue 19 stemmen, het Récit Expressif 18 stemmen, het Echo 7 stemmen, het Chamade 4 stemmen en het Pédale 14 stemmen, tezamen 80 stemmen en 5.168 pijpen. Opmerkelijk is de aanwezigheid van drie maal een 8 sterke Cornet Composée: vanuit de 32' in het Pédale, vanuit de 16' in het Grand-Orgue en vanuit de 8' in het Positif.

Enige details
De complete dispositie inclusief vulstem samenstellingen.

Toets- en register tractuur
De toets en register tractuur zijn geheel mechanisch. De toets tractuur is voorzien van Barker machines voor het Pédale, Grand-Orgue en Récit Expressif.
Speeltafel
De Speeltafel is zeer rijk uitgevoerd en gebouwd in Frans romantische traditie met de grondstemmen (Jeux de Fond) aan de linker zijde en de combinatiestemmen (Jeux de Combinaison) aan de rechter zijde.
Interne opbouw
SpeeltafelDe interne opbouw van het instrument kende enige problemen daar de eigenlijk orgelkas relatief klein is. Het merendeel van het orgel bevindt zich dan ook in de achter liggende toren. De front foto laat de jaloesien boven de orgelkas in de toren muur zien. Achter deze jaloesien is het Récit Expressif geplaatst op twee winladen. Onder het Récit Expressif vinden we het Chamade werk in horizontale positie. Het Grand-Orgue, eveneens op twee laden, is centraal in het midden van het orgel opgesteld, ter hoogte van de voetlijst van de hoofdkas. Boven de speeltafel maar onder het Grand-Orgue bevindt zich het Echo samen met de Barker machines. Aan weeszijde van het Grand-orgue staan de tongwerken van het Pédale, achter het Grand-Orgue de grondstemmen en labiale combinatiestemmen. Het Positif is als Positif de Dos uitgevoerd heeft een plaats in de kleine kas op de galerij.
Windvoorziening
De windvoorziening van alle werken bestaat uit 11 balgen en 4 windmachines. De drukken zijn als volgt:
  • Grand Orgue: 87 mm
  • Positif: 74 mm
  • Récit Expressif: 94 mm
  • Echo: 70 mm
  • Chamade: 116 mm
  • Pédale:
    Gedekte grondstemmen 32' & 16': 91 mm
    Open grondstemmen 16', 10 2/3' & 8': 100 mm
    Labiale combinatiestemmen 6 2/5'-4': 88 mm
    Tongwerken: 105 mm
  • Barker machines: 124 mm

© 29 September 1997

Instrumenten | Nieuwe Kerk, Katwijk aan Zee