Kerkgebouw

De eerste gegevens van een kerk of kapel te Scherpenisse dateren uit 1203, toen naast de kastheelheer van Poortvliet de geestelijke van "Scarpenesse" Baldewinus in een oorkonde werd genoteerd als getuige. Deze kerk was aan de heilige maagd Maria gewijd en behoorde tot het decanaat Zuid-Beveland en het kapittel van Oud-Munster in Utrecht. In de kerk waren drie kapellen; gewijd aan Sint Barbara, het Heilig Kruis en Sint Jan.

De huidige Hervormde Kerk van Scherpenisse dateert uit de 15e eeuw. Omstreeks 1462 werd een nieuw koor gebouwd. De zijbeuken van de kerk ontstonden vermoedelijk rond 1500. De bedoeling was om een hoge kerktoren te bouwen, waarvoor grote steunberen werden gemetseld. Men is echter nooit hoger gekomen dan de eerste geleding, toen werd de bouw gestaakt, mogelijk in verband met geldgebrek door ondermeer overstromingen in de 16e eeuw zoals de Sint Felixvloed en de Allerheiligenvloed. Anderzijds kan het ook zijn dat de toren al tijdens de bouw ging scheefzakken en men het riskant vond om door te bouwen.
Het dwarsschip en het koor van de kerk werden in de 17e eeuw dusdanig bouwvallig dat de het koor van de kerk in 1685 dreigde in te storten. De toestand bleef slecht tot het midden van de 18e eeuw. Nadat stenen en kalk van de muren afvielen, werd de preekstoel en de zitplaatsen naar het kerkschip overgebracht en nadat twee jaar later opnieuw gruis op de preekstoel viel, wilde dominee Matthias Janssen geen dienst meer doen in dit bouwvallige gebouw. Geld voor herstel van de kerk ontbrak dus werd in 1753  om het koor en het dwarspand gesloopt. Een muur op de vroegere scheiding van schip en koor sloot nu de kerk af. Daarin kwam een raam dat in de jaren '70 van de 20e eeuw is dichtgemetseld.. In de kerk bevinden zich veel 17e-eeuwse voorwerpen zoals de preekstoel en een kroonluchter. De oudste grafzerk dateert uit 1441. De oudste van de drie kerkklokken is gegoten in 1484 door klokkengieter Sijmoen Waghevens uit Mechelen.
In 1971-1974 is de kerk gerestaureerd, gevolgd door de meest recente kerkrestauratie in 2009.

In 2016 zijn de renovatie werkzaamheden aan het Pels orgel (33/IIIP) in Dendermonde (België) uitgevoerd. Naast een algehele her-intonatie waarbij o.a. mixtuur samenstellen en mensuur verlopen zijn aangepast, is de onbetrouwbare elektrische tractuur vernieuwd. Tevens is de speeltafel ergonomischer gemaakt en voorzien van nieuwe klavieren, pedaal contacten, registerstoelen en trekkers, balans treden, pistons, displays, setzer systeem en midi recorder.

Voor de Gereformeerde Kerk aan de Vijverweg in Bloemendaal bouwde de firma D.A. Flentrop in 1960 een nieuw orgel (26 stemmen) met mechanische tractuur. Het instrument is in gebruik genomen op 21 december 1960. In 2001 voerde de firma Flentrop een restauratie uit. Het orgel kreeg bekendheid vanwege de wekelijkse kerkdiensten die werden uitgezonden op de radio (Radio Bloemendaal / Kerk zonder Grenzen). De Protestantse Gemeente Bloemendaal-Overveen heeft recentelijk een ander kerkgebouw betrokken.

In 2014 werd het orgel aangekocht door Van den Heuvel-Orgelbouw bv. en heeft een goede bestemming weten te vinden in de Evangelische Kirche in Siegburg (Duitsland). Om het orgel in Siegburg te plaatsen is de bestaande gallerij vergroot.

Het orgel werd volledig gerestaureerd en uitgebreid met een Prestant 16' op het pedaal. Deze is geplaatst op nieuwe laden met een eigen windvoorziening achter het orgel. Er zijn hulpladen toegevoegd voor de laagste 10 tonen van de pedaal Subbas. Tevens is de Fagot 16' vernieuwd en de pedaal mixtuur vervangen door een nieuwe Trompet 8'. Een volledige (her)intonatie is voorbereid en zal worden voltooid ter plekke.

Manfred Schwartz, orgeladviseur voor de Evangelische Kerken in Rheinland, is aangesteld om het project te begeleiden.

De gereformeerde gemeente van Opheusden bouwde op de plaats van de oude kerk een nieuwe kerk met 1750 zitplaatsen naar ontwerp van Van Beijnum Architecten.

Het tweeklaviers orgel van Van den Heuvel werd in maart 2002 in gebruik genomen. Het telde 29 stemmen, verdeeld over hoofdwerk, zwelwerk en pedaal. Het orgel wordt uitgebreid met een rugpositief en een (open) Quintbas 10 2/3 op het pedaal.

Het orgelfront is gebouwd voor een hoekopstelling en stond rechts op het liturgisch centrum. Het orgel is nu boven het liturgisch centrum op een gallerij geplaatst. De nieuwe kerk heeft een grote breedte waardoor de frontopstelling met drie ronde torens en 12 tussenvelden van alle kanten goed zichtbaar is.

De preekstoel, de lezenaar en het doopvont zijn naar eigen ontwerp door ons vervaardigd en vormen een eenheid met het orgelmeubel.

Op zaterdag 21 november 2015 wordt het Van den Heuvel-orgel in St. Aloysiuskerk te Glasgow in gebruik genomen. Het instrument werd in 1993 door Van den Heuvel in de Frans symfonische Cavaillé-Coll stijl gebouwd in opdracht van de Royal Academy of Music in London. In 2011 liet men daar een groter orgel bouwen en Van den Heuvel kocht het orgel terug.

In Glasgow is er een samenwerkingsverband tussen het St. Aloysius College en de St. Aloysiuskerk. De directeur van het College, John Browne, studeerde in London bij de Royal Academy of Music. Daar speelde hij regelmatig op het Van den Heuvel-orgel in de Dukes Hall.

Van den Heuvel werd uitgenodigd om naar Glasgow te komen. De bestaande orgel-gaanderij, aan de zijkant van de fraaie koepelkerk, werd ongeschikt bevonden. De aanwezige gaanderij boven de hoofdingang van de kerk was visueel en akoestisch gezien ideaal maar te ondiep om het nieuwe orgel te plaatsen. Besloten werd om deze gaanderij groter te maken hetgeen constructief een ingrijpende en kostbare aanpassing betekende. In augustus 2015 was alles gereed en werd het orgel van het orgelbouwatelier in Dordrecht overgebracht naar Glasgow. Daar volgde de montage. Aansluitend vond de eind-intonatie en het algeheel stemmen plaats in de fraai klinkende monumentale kerk.

De aankoop van het orgel werd mogelijk gemaakt door een grote donatie van de familie van Maurice Taylor, een oud leerling van het St. Aloysius College. De kosten van de gaanderijaanpassingen werd bekostigd uit giften die de kerk ontving.

Het orgel wordt niet alleen tijdens kerkdiensten en concerten gebruikt maar vooral ook door studenten van het St. Aloysius College en door studenten van het koninklijk conservatorium.

Van Oeckelen-orgel (1857, II/P, 19 stemmen) te koop.

Petrus van Oeckelen en zijn zonen bouwden in diverse Noord-Nederlandse kerken hun orgels. In de 19e eeuw behoorden zij, samen met de firma's Van Gruisen (later Hardorff) en Van Dam, beide te Leeuwarden, en Lohman in Groningen, tot de productiefste orgelbouwers in de noordelijke regio.

Petrus van Oeckelen werd in 1792 in Breda geboren als zoon van de
instrumentmaker en orgelbouwer Cornelis van Oeckelen en van Elisabeth Coenen. Rond 1808 werd hij benoemd tot stadsbeiaardier van Breda. In 1810 verhuisde hij naar Groningen, waar hij benoemd was tot beiaardier van de Martinitoren. In 1837 vestigde hij zich als orgelbouwer in Harendermolen, bij Glimmen. Hij nam in dat jaar het ook het bedrijf van de overleden orgelbouwer Johannes Wilhelmus Timpe over.

Petrus trouwde op 30 juni 1825 in Groningen met Joanna Maria Theresia Auwerda. Uit dit huwelijk werden zes kinderen geboren, waarvan er drie, evenals hun vader, orgelbouwer werden. Een dochter trouwde met een leerling van haar vader, de orgelbouwer Jan van Loo, die vooral in Overijssel werkzaam was.  Petrus van Oeckelen overleed in augustus 1878 in
Glimmen, op twee dagen na 86 jaar oud. Twee van zijn zoons, Cornelis Aldegundis (1829-1905) en Antonius (1839-1918), zetten het bedrijf van hun vader voort. Een derde zoon, Henderikus (Henricus) van Oeckelen (1835-1894), was ook orgelbouwer, maar maakte geen deel uit van het familiebedrijf.

Het orgel dat nu bij Van den Heuvel-Orgelbouw te koop is werd in 1857 gebouwd voor de Hervormde Westerkerk te Harlingen. Het was een balustradeorgel met twee klavieren en aangehangen pedaal (17 stemmen plus één reservering). Deze kerk werd in 1896 afgebroken waarna het orgel door orgelmaker Proper in de Gereformeerde Kerk van Oude Pekela werd opgesteld. In 1980 werd het orgel, in een nieuw kerkgebouw, op de begane grond
geplaatst.

Sinds kort zijn de Gereformeerde en de Hervormde Gemeenten samen verder zijn gegaan in de Hervormde Kerk waardoor de Gereformeerde kerk en haar orgel overbodig zijn geworden.

Download de brochure met meer gedetailleerde informatie.

Verdere inlichtingen:
Jan L. van den Heuvel – Orgelbouw bv
Amstelwijckweg 44
3316 BB Dordrecht
T: 078 – 6179540
E: